صفحه اصلی دانشـــنامه نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی
1401/06/22

نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی

Yarn Count

برای اینکه شما هم به یک پرسنل موفق در صنعت نساجی تبدیل شوید؛ باید اطلاعات کافی در مورد نمره نخ و سیستم های مختلف نمره بندی نخ داشته باشید. این یکی از مهمترین و ابتدایی ترین اصولی است که باید رعایت کنید. بهترین دستگاه های بافندگی به نخ هایی با نمره مناسب نیاز دارند. لذا ما در این مقاله قصد داریم در مورد نمره نخ صحبت کنیم تا شما را کاملاً با این مفهوم آشنا کنیم. در حقیقت پس از مطالعه این مطلب، درک روشنی از مباحث زیر خواهید داشت:

  • نمره نخ چیست؟
  • در هنگام کار با نخ ها و رشته ها چه چیزی اهمیت دارد؟
  • سیستم نمره بندی نخ ها چگونه طبقه بندی می شود؟
  • تبدیلات بین سیستم های مختلف نمره بندی نخ چگونه صورت می گیرد؟
  • از کدام دستگاه ها برای اندازه گیری نمره نخ استفاده می شود؟

حال بیایید بدون هیچگونه سخن اضافه ای وارد دنیای نمره بندی نخ و سیستم های مختلف آن شویم.

نمره نخ چیست؟

نمره نخ (Yarn Count) عبارتی است که به وضوح ظرافت و ضخامت نخ را نشان می دهد. به عبارت دیگر نشان دهنده اندازه و ضخامت یا نازکی یک نخ خاص است. گاهی اوقات نمره نخ به صورت وزن نخ در واحد طول و یا طول نخ در واحد وزن بیان می شود.

کاربرد نمره نخ

  • جهت بیان تمایز بین نخ های ظریف تر و ضخیم تر
  • به منظور پیش بینی ضخامت و ظرافت نخ
  • برای پیش بینی وزن واحد طول نخ
  • جهت پیش بینی طول واحد وزن نخ
  • به منظور پیش بینی GSM پارچه آماده
  • جهت پیش بینی تراکم خطی نخ

چه تفاوتی بین گلوله نخ، کلاف و کانوا وجود دارد؟

  • گلوله نخ: به معنای واقعی کلمه توده ای مدور از نخ است و نام خود را از شکل کروی و توپ مانندش گرفته است.
  • کلاف نخ: شبیه گلوله نخ است؛ اما به صورت مستطیلی شکل گرفته است.
  • کانوا: نخ به صورت یک حلقه بزرگ به شکلی آزادانه پیچیده می شود؛ سپس باقی نخ به دور این حلقه بزرگ پیچانده می گردد تا بسته ای از نخ تشکیل شود که حمل و نقل و نگهداری آن آسان باشد.
نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی - نخ‌ریسی, تولید نخ, تجارت نخ, انواع نخ

طبقه بندی سیستم نمره بندی نخ (Direct Counting System)

سیستم نمره بندی نخ را عمدتاً می توان به دو دسته تقسیم کرد. سیستم نمره بندی مستقیم و سیستم نمره بندی غیر مستقیم. در سیستم های نمره بندی مستقیم، طول واحد نخ ثابت و وزن نخ متغیر است. از طرف دیگر در سیستم های نمره بندی غیر مستقیم، وزن واحد نخ ثابت و طول نخ متغیر می باشد. طبقه بندی سیستم های نمره بندی نخ به صورت زیر است:

سیستم نمره بندی مستقیم: (طول واحد ثابت و وزن متغیر)

در ادامه چند نمونه از سیستم های نمره بندی مستقیم نخ را معرفی می کنیم.

تکس (Tex)

تکس سیستم جهانی نمره بندی نخ است که در آن طول نخ ثابت بوده و 1000 متر است. در این سیستم وزن 1000 متری نخ برحسب گرم، نشان دهنده نمره Tex نخ است. از این رو نمره 20 Tex نشان می دهد که یک نخ 1000 متری، 20 گرم وزن دارد. واحد Tex عمدتاً برای نخ هایی استفاده می شود که از الیاف طبیعی ساخته می شوند. واحدهایی مانند دسی تکس (DTex)، میلی تکی (MTex) و کیلو تکس (KTex) جز مشتقات سیستم نمره بندی تکس هستند.

مطلب پیشنهادی
متنوع بودن پنبه از جمله نیازهای مبرم صنعت ریسندگی

دنیر (Denier)

معمولاً از سیستم نمره بندی دنیر برای نمره بندی نخ هایی که از الیاف ظریف تر ساخته شده اند، استفاده می شود. در این سیستم وزن 9000 متری نخ برحسب گرم، نشان دهنده نمره دنیر نخ است. بنابراین نمره 20 دنیر نشان می دهد که 9000 متر از نخ، 20 گرم وزن دارد. معمولاً دنیر برای نمره بندی نخ هایی که شامل الیاف مصنوعی یا فیلامنت ها هستند، به کار می رود. به نخ هایی که نمره آنها زیر 1 دنیر باشد، میکرو الیاف گفته می شود.

سیستم نمره بندی جوت (Jute)

در این سیستم طول نخ ثابت و 14400 یارد است، و وزن نخ هم برحسب واحد پوند بیان می شود. بنابراین وزن 14400یارد نخ در واحد پوند، نشان دهنده نمره جوت نخ می باشد. معمولاً برای نمره بندی الیاف جوت، کتان و کنف از این سیستم استفاده می شود.

«در سیستم نمره بندی مستقیم با افزایش نمره، نخ ضخیم تر یا زمخت تر می شود و بالعکس».

سیستم نمره بندی غیر مستقیم نخ: (وزن واحد نخ ثابت و طول متغیر) (Indirect Counting System)

در ادامه به چند نمونه از سیستم های نمره بندی غیر مستقیم نخ اشاره می نماییم:

نمره انگلیسی (English Count)

در این سیستم نمره بندی نخ، ابتدا کلاف های 840 یاردی نخ آماده می شوند؛ در این صورت تعداد کلاف های مورد نیاز نخ برای رسیدن وزن آنها به یک پوند، نمره انگلیسی نخ نامیده می شود و با نماد Ne نشان داده می شود. این روش نمره بندی نخ، به سیستم نمره بندی پنبه نیز معروف است. اگر یک نخ دارای نمره 20 Ne باشد؛ بدین معناست که 20 کلاف 814 یاردی از این نخ یک پوند وزن دارند یا (20×840) یارد = 16800 یارد از این نخ حاوی یک پوند وزن است.

سیستم نمره بندی متریک (Metric Count)

در این سیستم کلاف های نخ به طول 1000 متر آماده می شوند. در این صورت تعداد کلاف های مورد نیاز برای اینکه وزن آن به یک کیلوگرم برسد، نمره متریک نخ نامیده می شود و با نماد Nm مشخص می گردد. چنانچه نمره یک نخ 20 Nm باشد؛ بدین معنی است که 20 کلاف 1000 متری از نخ یک کیلوگرم وزن دارند یا (20×1000) متر = 20000 متر از نخ حاوی یک کیلوگرم وزن است.

نمره بندی پشمی (Worsted Count)

در این سیستم نمره بندی، ابتدا کلاف های 560 یاردی از نخ آماده می شوند. در این صورت تعداد کلاف های مورد نیاز برای اینکه وزن نخ به یک پوند برسد، نمره پشمی نخ نامیده شده و با نماد Nw نشان داده می شود. این روش نمره بندی تحت عنوان سیستم نمره بندی موهر (Mohair) نیز شناخته می گردد. چنانچه نمره یک نخ 20 Nw باشد؛ بدین معنی است که 20 کلاف 560 یاردی از نخ یک پوند وزن دارند یا (20×560) یارد = 11200 یارد از نخ حاوی یک پوند وزن است.

مطلب پیشنهادی
اندازه بازار نساجی تا سال ۲۰۲۸ از مرز ۱۴۰۰ میلیار دلار خواهد گذشت

«در سیستم نمره بندی غیرمستقیم نخ با افزایش نمره، نخ ظریف تر یا نازک تر می شود و بالعکس». 

تبدیل سیستم نمره بندی انواع نخ

نمرات نخ ها را در واحدهای مختلف می توان با استفاده از جدول زیر به هم تبدیل کرد:

نمره بندی مبدا
——————–
نمره بندی هدف
Tex
(تکس)
DTex
(دسی تکس)
Den
(دنیر)
Nm
(نمره متریک)
Nec
(نمره پنبه انگلیسی)
Worsted
(نمره پشمی)
Tex
(تکس)
10 / DTex9 / DenNm / 1000Nec / 591Worsted / 885.8
DTex
(دسی تکس)
Tex × 100.9 / DenNm / 10000Nec / 5910Worsted / 8858
Den
(دنیر)
Tex × 9DTex ×0.9Nm / 9000Nec / 5319Worsted / 7972
Nm
(نمره متریک)
Tex /1000 DTex / 10000Den / 9000Nec × 1.6390886/ Worsted
Nec
(نمره پنبه انگلیسی)
Tex / 591DTex / 591Den / 5319Nm × 0.591.5 / Worsted
Worsted (نمره پشمی)Tex /885.8DTex / 8858Den / 79721.129 / Nm0.666 / Nec
نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی - نخ‌ریسی, تولید نخ, تجارت نخ, انواع نخ

به عنوان مثال؛ 20 Tex = 180 Denier = 0.570 Jute Count = 29.5 Ne = 50 Nm = 44 Nw.

دستگاه اندازه گیری نمره نخ

برای اندازه گیری نمره نخ به یک دستگاه بوبین پیچی و یک ترازوی دیجیتال نیاز است. سپس باید یک lea (120 یارد) نخ در دستگاه بوبین پیچی به صورت کلاف دربیاید. در ادامه وزن این کلاف نخ با ترازوی دیجیتال چند بار توزین می شود. در انتها با استفاده از فرمول زیر می توان نمره نخ را در سیستم نمره بندی پنبه ای یا انگلیسی نخ (Ne) به دست آورد.

نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی - نخ‌ریسی, تولید نخ, تجارت نخ, انواع نخ
دستگاه تست نمره نخ

Ne = (L/l) / (W/w)

L= طول نمونه نخ

l= طول مشخصه نخ

W= وزن نمونه نخ

w= وزن طول مشخصه نخ.

نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی - نخ‌ریسی, تولید نخ, تجارت نخ, انواع نخ
تراز دیجیتالی برای آزمودن نمره نخ

این یک سیستم نیمه اتوماتیک برای اندازه گیری نمره نخ است. اما در حال حاضر دستگاه های خودکار زیادی برای اندازه گیری نمره نخ وجود دارند.

سوالات متداول در مورد نمره نخ

1- منظور از DTex و MTex چیست؟

اینها مشتقات Tex هستند. DTex مخفف دسی تکس و MTex مخفف میلی تکس است. در واقع وزن 1000 متر نخ برحسب دسی گرم یا میلی گرم به ترتیب به صورت DTex و MTex بیان می شود.

2- آیا می توان گفت که با افزایش نمره، نخ ظریف تر می شود؟

همیشه اینگونه نیست. در سیستم غیر مستقیم که وزن واحد ثابت است، با افزایش نمره، نخ ظریف تر می شود؛ اما در سیستم مستقیم که در آن طول واحد ثابت است، با افزایش نمره، نخ ضخیم تر می گردد.

نمره نخ و طبقه بندی سیستم های مختلف نمره بندی - نخ‌ریسی, تولید نخ, تجارت نخ, انواع نخ
سیستم نمره بندی نخ

3- CN Tex چیست؟

طول شکست (پارگی) نخ را برحسب کیلومتر نشان می دهد. در واقع به طول ویژه نخ اشاره دارد که به دلیل وزن خود پاره می شود و به RKM هم معروف است.

سخن آخر: بسته به کاربردهای مختلف نخ، از واحدهای مختلف نمره بندی استفاده می شود. نمره نخ پارچه گلدوزی بافته شده با دست، با نمره نخ نوارهای تعمیر پارچه متفاوت است. به همین خاطر شناخت درست نمره نخ، از اهمیت بالایی برخوردار است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.