صفحه اصلی دانشـــنامه مفاهیم اساسی در مورد نمره، قطر و ترکیب نخ
1399/08/29

مفاهیم اساسی در مورد نمره، قطر و ترکیب نخ

Yarn Count, Yarn Diameter and Yarn Composition

نمره نخ

نمره نخ یک عبارت عددی است که ظرافت یا ضخیم بودن نخ را مشخص می کند. نمره نخ یکی از پارامترهای مهم نخ محسوب می شود. هر چه نمره نخ بیشتر باشد نخ نازک تر و هر چه نمره نخ کمتر باشد نخ ضخیم تر است.

قطر نخ

اگر چه برای تعیین ظرافت نخ از نمره نخ استفاده می شود؛ اما گاهی اوقات محاسبه دقیق قطر نخ بسیار ضروری است، چرا که بعضا دانستن قطر نخ در فرآوری عمومی منسوجات مورد نیاز است.

محاسبه قطر نخ بالاخص در موارد زیر ضروری است: 

  • به منظور تنظیم گیرنده نخ نیمتاب یا پاک کننده نخ در خلال فرآیند پیچیدن نخ روی بوبین.
  • جهت تعیین عرض نورد دستگاه ریسندگی، شماره شانه دستگاه بافندگی و غیره در فرآیندهای تاباندن نخ، آهار زدن و بافت آن.
  • برای تعیین تعداد نخ در هر اینچ پارچه.
  • جهت مشخص نمودن اندازه سوزن مورد نیاز یا گیج ماشین در فرآیند بافندگی.
  • به منظور مطالعه هندسه پارچه.

با توجه به اهمیت قطر نخ سعی شده تا رابطه ای بین نمره نخ و قطر آن برقرار شود. از این نظر کار پیشگامانه پیرس (Pierce) قابل تقدیر است. براساس محاسبات وی، قطر (d) تقریبی به صورت زیر به دست می آید:

d در واحد اینچ = 1/{28 × √(count)}

d در واحد میلی متر = 0.0037 × √(Tex)

برای این منظور، او حجم خاصی از نخ پنبه ای مانند 1.1 را در نظر گرفت (به عنوان مثال فرض کرد 1.1 سانتی متر مکعب نخ پنبه ای، 1.1 گرم وزن دارد).

مفاهیم اساسی در مورد نمره، قطر و ترکیب نخ - صنعت نساجی, دانش نساجی, تولید نخ, انواع نخ
نخ های رنگی مختلف.

ترکیب نخ

همان طور که قبلاً در مورد طبقه بندی نخ توضیح دادیم، هر نخ ممکن است از یک یا چند نوع الیاف مختلف تشکیل شود. علاوه بر این، الیاف تشکیل دهنده نخ ها ممکن است از نوع استیپل یا فیلامنت باشند. از این رو الیاف تشکیل دهنده نخ در تعیین ویژگی های آن و استفاده نهایی از آن بسیار اهمیت دارد. طبقه بندی مختصری از الیاف مورد استفاده در ادامه بحث آورده شده است. همه الیاف موجود در جهان در وهله اول به عنوان الیاف طبیعی (برگرفته از طبیعت یا هدیه ای از جانب آن) یا الیاف ساخته دست بشر (ساخته / تولید شده توسط انسان) طبقه بندی می شوند. به علاوه می توان الیاف طبیعی و مصنوعی را با توجه به منبع، منشاء و ترکیب الیاف به دسته های مختلفی تقسیم بندی کرد، دسته بندی الیاف در جدول زیر آورده شده است.

طبقه بندی نخ ها بر اساس ترکیب الیاف آنها

الیاف طبیعیالیاف گیاهیالیاف دانه گیاهی (پنبه)

الیاف ساقه ای (جوت، کنف، کتان)

الیاف برگی (سیسال، آناناس)

الیاف حیوانیپشم

ابریشم

الیاف معدنیآزبست

شیشه

الیاف ساخته دست بشرالیاف بازیافتیویسکوز

استات

تنسل

الیاف مصنوعیپلی آمید (نایلون)

پلی استر

پلی آکریلو نیتریل (اکریلیک)

پلی پروپیلن

پلی اورتان (اسپندکس)

هر نوع از این الیاف، ویژگی های خاص خود را دارند و برای استفاده های خاصی مناسب هستند. سابقاً از پشم و پنبه بیشتر از سایر الیاف طبیعی در فرآیند بافندگی به عنوان پود، و از نایلون و پلی استر بیشتر از سایر انواع الیاف دست ساز در فرآیند بافندگی به عنوان تار استفاده می شد. اما امروزه به دلیل ظهور ماشین آلات و فناوری های جدید از یک طرف و تنوع محصولات از طرف دیگر علاوه بر این 4 نوع الیاف، الیاف دیگری نیز توانسته اند جایگاهی در بافندگی پیدا کنند. امروزه حتی الیاف جوت که به زبری و زمختی مشهورند به عنوان منسوجات کشاورزی و تزئین سطح لباس های بیرونی (که اتفاقاً بسیار پرطرفدار هم هستند) بافته می شوند. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی همه الیاف یکسان نیست و با هم تفاوت دارند.

برخی از ویژگی های مهم الیاف که در بافندگی مورد توجه قرار می گیرند، در زیر آورده شده است: 

  • استحکام
  • دوام
  • قابلیت کشش
  • استحکام در هنگام خم شدن
  • میل جذبی رنگ
  • پوست دوستی
  • محتوای رطوبت
  • درخشندگی
  • عایق حرارتی

از این رو گاهی لازم است دو یا چند نوع الیاف مختلف برای تهیه نخ بافندگی با هم ترکیب یا مخلوط شوند تا بتوان به نتیجه مورد نظر مثل (1) خصوصیات فیزیکی، (2) جلوه زیبایی، (3) جلوه رنگی متقاطع و (4) تولید اقتصادی رسید.
نخ اسپندکس (لاکرا) در نسبت های خاصی با نخ های دیگر مورد استفاده قرار می گیرد؛ هدف از این کار تولید پارچه هایی کشسان تر و ارتجاعی تر است، استفاده از این نوع پارچه ها در تولید لباس ها باعث تناسب بیشتر آنها با بدن شخص می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *